Gốm Đất Việt
Vinaconex

Quốc hội thảo luận về dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi): Không thể sửa luật vì thực tiễn điều hành không theo kịp

31/05/2019 04:41 AM

Thảo luận về dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi), nhiều ĐBQH đề nghị, giữ như quy định hiện hành về tiêu chí phân loại dự án quan trọng quốc gia, dự án A, B, C. Vì rằng, chỉ có thể điều chỉnh một số nội dung của Luật Đầu tư công khi quy định chưa chính xác, không thể vì thực tiễn điều hành chưa theo kịp.

 Lý lẽ chưa thuyết phục

Ảnh: Quang Khánh
 

Quyền của QH là chi ngân sách. Hiến pháp 2013 đã quy định QH quyết định về mặt dự toán, HĐND quyết định dự toán cấp địa phương. Cho nên, một trong những yếu tố rất quan trọng đó là danh mục. Danh mục để chúng ta biết việc chi tiêu vào đâu, công khai, minh bạch. QH không quyết định tổng mức đầu tư của danh mục dự án đó, trong quy định của luật hiện hành giao cho các cấp, nếu nhóm A là Thủ tướng Chính phủ, nhóm B, C đã phân cấp rồi, còn dự án thuộc diện trọng điểm quốc gia do QH, nên tôi nghĩ chuyện đó không có gì vướng mắc.
Qua thực tế, khi thấy có vấn đề nổi lên, QH giao cho UBTVQH hoặc giao cho Chính phủ - điều này chúng ta đã làm thông qua nhiều nghị quyết, từ Nghị quyết số 26, 71 đều có tinh thần như vậy, cho nên có thể giải quyết được.

Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển

Do còn có ý kiến khác nhau, nên với nội dung tiêu chí phân loại dự án quan trọng quốc gia, UBTVQH đã đưa ra hai phương án để xin ý kiến của ĐBQH. Phương án thứ nhất là giữ nguyên như quy định hiện hành, với mức vốn 10 nghìn tỷ đồng. Phương án thứ hai là điều chỉnh theo đề xuất của Chính phủ, vì sau gần 4 năm thực hiện Luật Đầu tư công, tổng mức tăng thêm của cả tăng trưởng kinh tế và tăng giá là khoảng 52%, nên có thể điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án tăng lên khoảng 1,5 lần. Nhưng để áp dụng phù hợp trong dài hạn, với phương án này, đề xuất là chỉ điều chỉnh từ mức vốn 10.000 tỷ đồng hiện hành lên 20.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, UBTVQH cũng đề xuất nên quy định theo phương án thứ nhất, vì thời gian qua, việc phân cấp đầu tư công cơ bản ổn định. Tiêu chí phân loại dự án quan trọng quốc gia với mức vốn 10 nghìn tỷ đồng và các mức phân loại dự án A, B, C như quy định hiện hành không phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện. Ngược lại, UBTVQH nhận thấy, nếu điều chỉnh như đề xuất của Chính phủ sẽ gây xáo trộn lớn trong chuyển dịch phân loại, quản lý dự án.

Cũng có một số ý kiến đồng tình với phương án thứ hai, nâng mức vốn phân loại dự án quan trọng quốc gia, dự án A, B, C, nhưng nhiều ĐBQH không đồng tình với phương án này. Sử dụng quyền tranh luận, ĐBQH Nguyễn Đức Kiên (Sóc Trăng) chỉ rõ thực tế, qua giám sát của Ủy ban Kinh tế đã ghi nhận, việc chậm triển khai các dự án được chuyển từ nhóm A lên dự án trọng điểm quốc gia chủ yếu vướng trong việc xác định cơ quan có thẩm quyền xây dựng và trình hồ sơ dự án.

Để đề xuất điều chỉnh tiêu chí phân loại, một lý lẽ từng được Chính phủ đưa ra là mức vốn 10 nghìn tỷ đồng áp dụng cho dự án quan trọng quốc gia là khá thấp, trong khi quy trình, thủ tục trình ra QH phê duyệt phức tạp, mất nhiều thời gian thực hiện. Đương nhiên lý lẽ này không thuyết phục nhiều ĐBQH, vì Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2017 đã chỉ rõ, vốn chuyển nguồn trong năm này lên đến hơn 30 nghìn tỷ đồng. “Lượng vốn chuyển nguồn này cho thấy đâu phải vì thiếu tiền, ít tiền mà các cơ quan chức năng không làm được, rồi đổ cho luật”, ĐB Nguyễn Đức Kiên chỉ rõ.

Thậm chí, với việc điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án đầu tư công, ĐBQH Nguyễn Bá Sơn (Đà Nẵng) nhận thấy, cần cân nhắc quy định tại Khoản 2, Điều 11: Chính phủ trình UBTVQH quyết định điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án đầu tư công quy định tại các Điều 8, 9, 10 của luật này và báo cáo QH tại kỳ họp gần nhất. ĐB Nguyễn Bá Sơn chỉ rõ, theo Khoản 1, Điều 12, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì văn bản quy phạm pháp luật chỉ được sửa đổi, bổ sung thay thế hoặc bãi bỏ bởi chính cơ quan nhà nước đã ban hành. Các tiêu chí phân loại của dự án đầu tư công được quy định trong Luật Đầu tư công trên thực tế đều là những quy định của pháp luật. Do vậy, việc thay đổi, sửa chữa hoặc bãi bỏ các tiêu chí này chỉ có thể thực hiện bởi QH, thông qua trình tự thủ tục rút gọn theo luật định.

Quan trọng là cơ chế giám sát

“Vấn đề quan trọng trong phân loại dự án quan trọng quốc gia, dự án A, B, C không phải ở tiền là bao nhiêu”. Nhấn mạnh quan điểm này, ĐBQH Tạ Văn Hạ (Bạc Liêu) cho rằng, quan trọng là cơ chế giám sát, hiệu quả của dự án như thế nào. Kinh nghiệm trong nhiệm kỳ Khóa XII và Khóa XIII cho thấy, QH chỉ phê chuẩn với hai dự án quan trọng quốc gia, song lại có nhiều dự án đầu tư không hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí rất lớn, trong đó có 12 dự án “đắp chiếu” đã được QH yêu cầu báo cáo ở Kỳ họp thứ Sáu.

Việc so sánh tỷ lệ 10 nghìn tỷ đồng và 20 nghìn tỷ đồng với thu ngân sách quốc gia hàng năm, để trên cơ sở đó điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án quan trọng quốc gia cũng được ĐBQH cho là chưa chính xác. “Nếu so phải so với tổng nguồn ngân sách nhà nước cho đầu tư công. Nếu lấy 10 nghìn tỷ đồng so với ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển lúc đó sẽ thấy tỷ lệ rất cao”, ĐB Tạ Văn Hạ nhấn mạnh.

Có thể thấy, một số nội dung đề xuất sửa đổi tại Luật Đầu tư công hiện hành được đưa ra căn cứ vào thực tiễn điều hành của Chính phủ, UBND cấp tỉnh. Nhưng ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, về nguyên tắc, “thực tiễn điều hành phải theo luật, luật không theo thực tiễn điều hành”. Bởi lẽ, khi xây dựng một luật, các cơ quan chức căn cứ vào nhiều loại thực tiễn, trong đó có cả thực tiễn điều hành. Pháp luật do vậy là sự tối ưu hóa của chuẩn mực hành động. Khi đã ban hành thành luật sẽ trở thành hành lang pháp lý, là khung pháp luật cho toàn bộ hoạt động của xã hội. “Nếu chưa làm được thì phải nỗ lực làm được và phải xử lý trách nhiệm. Chúng ta có thể sửa luật nếu luật sai, nhưng không thể sửa luật vì thực tiễn điều hành không theo kịp, bởi như vậy là làm ngược với nguyên tắc của nhà nước pháp quyền”, ĐBQH Trương Trọng Nghĩa thẳng thắn.

Đề xuất của UBTVQH về tiêu chí phân loại dự án quan trọng quốc gia, dự án A, B, C đã được ĐBQH ủng hộ, dù sau các vòng thảo luận… đa số ý kiến vẫn đề nghị giữ quy định hiện hành, không có những điều chỉnh như thông lệ sửa đổi pháp luật lâu nay. Sự ủng hộ của các ĐBQH dành cho phương án này nhằm để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về kiểm soát nợ công, giảm thâm hụt ngân sách nhà nước. Và kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới cũng cho thấy, khi đụng tới tài sản công, ngân sách nhà nước là tiền thuế của dân đóng góp, thì vài đồng, hay vài chục nghìn tỷ đồng cũng đều cực kỳ quan trọng, phải kiểm soát chặt chẽ, chưa nói đến mức vốn rất lớn được phân cấp quy định trong Luật Đầu tư hiện hành. 

 
Theo báo Đại biểu Nhân dân

tag

Bình luận

code

Các tin khác

Tạp chí in số mới nhất

Tạp chí số 11+12/2018

Thời tiết

Hôm nay
Ngày mai

Scroll