Gốm Đất Việt
Vinaconex

Dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi): Nhìn đa chiều để có chính sách cân bằng

24/10/2019 09:31 AM

Hôm qua, Quốc hội dành trọn vẹn một ngày để thảo luận về dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi), trong đó được tranh luận nhiều nhất vẫn là có nên mở rộng khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa lên 400 giờ/năm hay không. Có đại biểu lo ngại sẽ ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và xa hơn là năng lực cạnh tranh quốc gia. Có đại biểu đã rơi nước mắt khi nhìn từ đời sống thực tế của người lao động. Đồng tình hay phản đối, các ĐBQH đều đã mang đến nghị trường tiếng nói, tâm tư của cử tri mà mình đại diện. Dù vậy, như một số ĐBQH nhấn mạnh, cần nhìn nhận vấn đề này đa chiều hơn để từ đó thiết kế chính sách cân bằng hơn.

 Không chỉ và không nên dựa chủ yếu vào sức lao động

Kiên trì bảo vệ quan điểm cần mở rộng khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa lên 400 giờ/năm theo phương án Chính phủ trình, ĐBQH Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) nhấn mạnh, đây là phương án phù hợp với thực tiễn và rất nhân văn. Trên cơ sở khung quy định, người lao động và người sử dụng lao động sẽ tự thỏa thuận với nhau. Ông Lộc phân tích, người lao động có quyền lựa chọn làm thêm hoặc từ chối làm thêm và cũng chỉ giới hạn trong một số rất ít ngành nghề đặc thù ở thời vụ cao điểm. Điển hình là ngành tôm, nguồn cung ứng nguyên liệu nhiều nhất trong khoảng 3 - 5 tháng và đây là thời gian để các doanh nghiệp chế biến cần làm thêm giờ mới có thể thu mua hết sản phẩm của nông dân. Chuỗi giá trị của ngành thủy sản không chỉ liên quan đến 9 vạn lao động trực tiếp của các doanh nghiệp chế biến mà còn liên quan đến công ăn việc làm của gần 5 triệu lao động toàn ngành.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) phát biểu tại hội trườngẢnh: Q. Khánh


“Việc không nới rộng thời gian làm thêm của doanh nghiệp chế biến sẽ ảnh hưởng đến sinh kế của hàng chục triệu hộ nông dân, doanh nghiệp và người lao động tại những vùng còn rất nghèo của đất nước. Bức tranh tương tự cũng diễn ra trong các ngành dệt may, da giày, túi xách”. Nhấn mạnh điều này, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Vũ Tiến Lộc tiếp tục bảo vệ quan điểm giữ nguyên tiền lương làm việc theo quy định hiện hành, không bổ sung các điều kiện hạn chế theo tuần và tháng như dự thảo Bộ luật, bởi quy định như vậy vô hình trung sẽ vô hiệu hóa thời gian làm thêm trên thực tế và gây khó khăn cho người lao động, trong doanh nghiệp và trao cơ hội cho các đối thủ cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp nước ta.

Tuy nhiên, nhiều ĐBQH tỏ rõ sự không đồng tình với quan điểm của ĐB Vũ Tiến Lộc. ĐBQH Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) đã sử dụng quyền tranh luận và dành toàn bộ thời gian để “làm sáng tỏ” vấn đề này. Nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh đặt câu hỏi: ĐB Vũ Tiến Lộc căn cứ vào đâu để nói rằng việc duy trì giờ làm bình thường 48 giờ/tuần và tăng giờ làm thêm lên đến 400 giờ/năm là hợp lý, nhân văn và tự nguyện? “Nếu nói rằng nghe từ người lao động mà nói tự nguyện, tôi lấy làm lạ. Tôi thật sự bất ngờ với nhận định này bởi vì tôi nghe rất nhiều công nhân và những người làm công tác công đoàn nói rằng công nhân không muốn làm thêm giờ, mặc dù trên thực tế họ cần làm thêm giờ”. Vậy vì sao công nhân cần làm thêm giờ?

Theo ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm, quá dễ trả lời và quá dễ thấy trong thực tiễn. Đó là vì tiền lương, thu nhập hiện nay của công nhân thực sự không đủ để trang trải cuộc sống tối thiểu. Chúng ta hãy nhìn thực tế vào công nhân, nhìn vào dáng vẻ của công nhân, tâm thế của công nhân khi đến làm việc, nhìn vào cuộc sống thực tế của họ. Hãy nhìn vào những đứa trẻ mà cha mẹ phải gửi về quê. Có người mẹ, người cha nào muốn xa con mình hay không? Thậm chí 1 - 2 năm chưa về thăm được con. Hãy trân trọng những người lao động như thế. Họ không cam chịu, họ không muốn trở thành gánh nặng của xã hội. Họ phải đi tìm việc làm, mà nói rằng họ tự nguyện để làm quần quật suốt ngày. Họ không tự nguyện mà là phải làm thêm để có thu nhập.

Từ hiện thực này, ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm cho rằng, chúng ta phải làm chính sách như thế nào để công nhân có thu nhập đủ trang trải cuộc sống, để họ có thời giờ học tập, nâng cao tay nghề, có thời giờ giải trí, chăm sóc bản thân, chăm sóc gia đình và thực hiện các quan hệ xã hội, đó là quyền con người được Hiến pháp quy định. “Đại biểu phát biểu có nghĩ đến những quy định trong Hiến pháp về quyền con người phải được bảo vệ như thế nào không? Phải nghĩ đến trách nhiệm của giới chủ, những người sử dụng lao động. Không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ mà còn cả tình người đối với người lao động. Sức cạnh tranh của nền kinh tế không chỉ và không nên dựa chủ yếu vào sức lao động của người lao động mà còn là năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, là điều kiện để làm việc, đó là sự tiến bộ của xã hội”, nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh gay gắt.

Sẽ vẫn còn những khoảng hở?

Cũng sử dụng quyền tranh luận nhưng là tranh luận với cả các ĐBQH đồng tình và phản đối tăng giờ làm thêm, ĐBQH Huỳnh Thành Chung (Bình Phước) cho rằng, tăng hay không tăng giờ làm thêm phải được nhìn nhận đa chiều hơn, từ “chiều” của người lao động, “chiều” của doanh nghiệp, “chiều” của nền kinh tế, “chiều” của các chính sách an sinh xã hội và “chiều” của hội nhập kinh tế quốc tế. Thực tế có những người lao động không muốn làm thêm, nhưng ngược lại cũng có những người lao động vẫn có quyền và nhu cầu làm thêm. Ngay nhu cầu của người lao động ở khu vực thành thị khác, nhu cầu của người lao động nhập cư ở các địa bàn như Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu... là khác.

Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) phát biểu tại hội trường Ảnh: Q. Khánh


Nếu cứ tranh luận rằng làm hay không làm thêm giờ, tăng thêm bao nhiêu là đúng, thì sẽ vẫn còn những “khoảng hở”. Nếu chọn theo phương án này sẽ có một nhóm đối tượng không phù hợp, chọn theo phương án kia thì nhóm khác cũng không phù hợp. Do vậy, đại biểu Huỳnh Thành Chung đề nghị cân nhắc thêm một chính sách nữa là chế độ và chính sách để người lao động có thể lựa chọn làm việc theo hình thức thời gian. Ví dụ, một doanh nghiệp có thể lựa chọn thực hiện đúng theo luật về số giờ mà QH sẽ quyết định trong thời gian tới, số còn lại doanh nghiệp hoàn toàn có thể thuê lao động theo giờ, tạo điều kiện cho người lao động có thể có lựa chọn ngoài hợp đồng lao động chính thức nếu có nhu cầu. “Chính sách về lao động theo giờ thì lương căn bản theo giờ cũng phải tính toán có tỷ lệ cao hơn và có những ràng buộc pháp lý đối với hoạt động và làm việc theo giờ cho người lao động”, ĐB Huỳnh Thành Chung nói.
Đề xuất tăng giờ làm thêm của Chính phủ lần này, cũng giống như nhiều lần Bộ luật Lao động được trình QH xem xét sửa đổi, bổ sung trước đây, luôn là vấn đề nhạy cảm và phức tạp. Như ĐBQH Đỗ Ngọc Thịnh (Khánh Hòa) nhận xét, không thể có một mẫu số chung và sự đồng thuận của các nhóm đối tượng chịu sự tác động của đề xuất này. Dù bức xúc hay gay gắt, dù đồng tình hay phản đối, ngày hôm qua, các ĐBQH đều đã mang đến phòng họp Diên Hồng những tâm tư và ý nguyện của cử tri mà họ đại diện. Vấn đề còn lại là phương án nào, lý lẽ nào đủ sức thuyết phục đa số ĐBQH để chính thức được luật hóa. Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực QH Tòng Thị Phóng cho biết, UBTVQH sẽ tiếp thu tối đa ý kiến của các ĐBQH và sẽ xin ý kiến ĐBQH về các nội dung còn khác nhau để hoàn thiện dự thảo Bộ luật trước khi trình QH thông qua tại kỳ họp này.

Có lẽ cũng cần nói thêm rằng, nhiều vấn đề đại biểu đặt ra trong cuộc thảo luận hôm qua khó có thể điều chỉnh chỉ bằng Bộ luật Lao động. Câu chuyện tăng năng suất lao động, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia chẳng hạn. Ai cũng mong muốn điều đó nhưng không thể đặt thêm quá nhiều gánh nặng “vĩ mô” lên “đôi vai” của người lao động, nhất là khi thứ họ có hầu như vẫn chỉ là “sức lao động giá rẻ”.

Vì thế, cùng với việc lựa chọn một phương án khả thi nhất cho Bộ luật Lao động (sửa đổi) thì điều quan trọng nữa là, phải vận hành đồng bộ hệ thống chính sách từ giáo dục - đào tạo, hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân chuyển giao công nghệ, khuyến khích khởi nghiệp đối với các dự án, hàm lượng công nghệ cao, đầu tư thỏa đáng vào khoa học - công nghệ, góp phần thay đổi tích cực năng suất lao động, từ đó gia tăng thu nhập cho người lao động và thu nhập quốc gia. Bởi đúng như ĐBQH Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) nhận xét, nếu không vận hành đồng bộ các chính sách này với nỗ lực cao nhất của cả hệ thống, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, thì “chúng ta không thể nào có nhiều hơn một cơ hội để cân nhắc lần nữa việc nới biên khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa”. 

Theo báo Đại biểu Nhân dân

tag

Bình luận

code

Các tin khác

Tạp chí in số mới nhất

Tạp chí số 11+12/2018

Thời tiết

Hôm nay
Ngày mai

Scroll